Ochrona ludności i obrona cywilna (OLiOC) | Wyposażenie OSP | Ścieżka „Ewakuacja”
Ewakuacja ludności to jedno z najważniejszych zadań realizowanych w ramach ochrony ludności i obrony cywilnej (OLiOC). Powodzie, pożary, katastrofy naturalne, awarie infrastruktury krytycznej czy długotrwałe przerwy w dostawie energii elektrycznej mogą wymagać szybkiego i bezpiecznego przemieszczenia mieszkańców z obszarów zagrożonych. Szczególnie wymagające są działania prowadzone po zmroku, w trudnym terenie i przy ograniczonej widoczności.
W takich sytuacjach kluczowe znaczenie ma nie tylko transport osób do bezpiecznych miejsc, ale również wcześniejsze rozpoznanie terenu, lokalizowanie mieszkańców wymagających pomocy oraz kontrola tras ewakuacyjnych.
Odpowiedzią na te potrzeby mogą być ręczne monokulary termowizyjne FLIR Scout, które umożliwiają prowadzenie obserwacji bez konieczności korzystania ze światła widzialnego.
Ich zastosowanie warto rozważyć w projektach rozwijających gotowość operacyjną jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych, w tym przedsięwzięciach przygotowywanych w ramach programu ORLEN „Razem dla Bezpieczeństwa” w ścieżce 1 „Ewakuacja”.
Ewakuacja ludności jako kluczowe zadanie systemu OLiOC
Ustawa z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej stworzyła nowe ramy organizacyjne dla przygotowania państwa, samorządów oraz podmiotów ochrony ludności do reagowania na zagrożenia.
Jednym z istotnych obszarów tych działań jest przygotowanie i prowadzenie ewakuacji ludności. W praktyce oznacza to konieczność zapewnienia odpowiednich procedur, przeszkolonego personelu oraz wyposażenia umożliwiającego skuteczne działanie również w niesprzyjających warunkach.
Jednostki OSP mogą odgrywać w tym systemie ważną rolę, wspierając samorządy w rozpoznaniu zagrożeń, organizowaniu ewakuacji i zabezpieczaniu mieszkańców.
Warto pamiętać, że ewakuacja nie rozpoczyna się w momencie wejścia mieszkańców do pojazdu ratowniczego. Wcześniej konieczne jest ustalenie sytuacji w zagrożonym rejonie, rozpoznanie miejsc przebywania ludzi i przygotowanie bezpiecznego sposobu ich przemieszczania.
To właśnie na tych etapach termowizja może stanowić istotne wsparcie działań ratowniczych.
FLIR Scout - mobilna termowizja do obserwacji terenu
Monokulary FLIR Scout to kompaktowe urządzenia termowizyjne przeznaczone do obserwacji terenowej. Wykorzystują promieniowanie podczerwone emitowane przez obiekty, dzięki czemu umożliwiają dostrzeganie różnic temperatur nawet w całkowitej ciemności.
W przeciwieństwie do tradycyjnych kamer wykorzystujących światło widzialne monokulary termowizyjne nie wymagają oświetlenia obserwowanego obszaru.
W praktyce pozwala to operatorowi wykrywać potencjalne sygnatury cieplne ludzi na otwartych przestrzeniach, w pobliżu zabudowań, na drogach czy w terenie niezurbanizowanym.
Istotną zaletą urządzeń FLIR Scout jest ich mobilność. Ratownik może korzystać z monokulara podczas przemieszczania się pieszo, prowadzenia rozpoznania z bezpiecznego stanowiska lub zabezpieczania wyznaczonego rejonu ewakuacji.
Warto jednak pamiętać, że termowizja nie umożliwia obserwacji przez ściany, gęste przeszkody ani pod powierzchnią wody. Skuteczność wykrywania zależy również od warunków atmosferycznych, temperatury otoczenia i parametrów konkretnego modelu.
Pięć zastosowań FLIR Scout podczas ewakuacji ludności
1. Rozpoznanie obszaru zagrożonego przed ewakuacją
Przed rozpoczęciem ewakuacji niezbędne jest zebranie informacji o sytuacji w terenie. Monokular FLIR Scout może wspierać obserwację otwartych przestrzeni, okolic zabudowań, poboczy dróg oraz miejsc, w których mogą znajdować się mieszkańcy.
Dzięki temu ratownicy mogą szybciej wskazać obszary wymagające bezpośredniego sprawdzenia i zaplanować dalsze działania.
2. Lokalizowanie mieszkańców wymagających ewakuacji
Podczas ewakuacji szczególnej uwagi wymagają osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami oraz mieszkańcy, którzy nie są w stanie samodzielnie opuścić zagrożonego obszaru.
Termowizja może pomóc w wykrywaniu osób znajdujących się na odsłoniętym terenie, w pobliżu budynków lub poza wyznaczonymi drogami przemieszczania.
Jest to bezpośrednie wsparcie ewakuacji ludności, którego celem jest ograniczenie ryzyka pozostawienia osób w strefie zagrożenia.
3. Obserwacja tras ewakuacyjnych
Przemieszczanie mieszkańców po zmroku wymaga szczególnej kontroli, zwłaszcza podczas awarii oświetlenia ulicznego.
Monokular FLIR Scout umożliwia dodatkową obserwację otoczenia tras ewakuacyjnych, poboczy dróg i miejsc zbiórki. Może pomóc dostrzec osoby, które oddaliły się od grupy, zatrzymały się lub potrzebują wsparcia.
Takie zastosowanie zwiększa możliwości obserwacyjne zespołów odpowiedzialnych za bezpieczny przebieg ewakuacji.
4. Wsparcie ewakuacji podczas powodzi i podtopień
W przypadku zagrożenia powodziowego część mieszkańców może zostać odcięta od dróg dojazdowych i podstawowej infrastruktury.
FLIR Scout może wspierać obserwację wałów przeciwpowodziowych, niezalanego terenu oraz osób przebywając oych na odsłoniętych balkonach czy dachach.
Informacje z rozpoznania mogą ułatwić kierowanie zespołów ratowniczych do miejsc wymagających interwencji.
5. Kontrola rejonu po zakończeniu ewakuacji
Po przemieszczeniu mieszkańców konieczne może być sprawdzenie, czy w wyznaczonym rejonie nie pozostały osoby wymagające pomocy.
Monokular termowizyjny może wspierać dodatkową obserwację otwartych przestrzeni i otoczenia budynków.
Nie zastępuje jednak fizycznej kontroli obiektów ani procedur potwierdzania zakończenia ewakuacji. Brak widocznej sygnatury cieplnej nie oznacza, że w danym miejscu na pewno nie ma człowieka.
Dlaczego FLIR Scout może być wartościowym wyposażeniem OSP w ramach programu ORLEN „Razem dla Bezpieczeństwa”?
Program ORLEN „Razem dla Bezpieczeństwa” stanowi możliwość rozwoju potencjału ratowniczego jednostek, w tym zdolności związanych z ochroną ludności i ewakuacją mieszkańców.
W przypadku projektów przygotowywanych w ścieżce „Ewakuacja” istotne jest wykazanie, w jaki sposób planowany zakup wpłynie na zdolność jednostki do realizacji konkretnych zadań.
Monokulary FLIR Scout można rozpatrywać jako wyposażenie zwiększające możliwości prowadzenia rozpoznania na potrzeby ewakuacji, szczególnie w warunkach nocnych i podczas awarii infrastruktury energetycznej.
● Zwiększenie gotowości do nocnych działań ewakuacyjnych
Obserwacja terenu bez konieczności korzystania z oświetlenia widzialnego.
● Wsparcie bezpieczeństwa ewakuowanych mieszkańców
Dodatkowa możliwość wykrywania osób wymagających pomocy podczas prowadzonej ewakuacji.
● Lepsze rozpoznanie rejonów i tras ewakuacyjnych
Wsparcie obserwacji otoczenia dróg, punktów zbiórki oraz obszarów zagrożonych.
● Rozwój zdolności operacyjnych w ramach OLiOC
Wyposażenie ratowników w mobilne narzędzie wspierające zadania ochrony ludności.
W tym kontekście FLIR Scout nie powinien być traktowany wyłącznie jako uniwersalny sprzęt obserwacyjny. Jego zakup można powiązać z budowaniem konkretnej zdolności jednostki OSP do realizacji zadań ewakuacyjnych.
Kwalifikowalność urządzeń i ewentualne premiowanie projektów związanych z OLiOC wymagają jednak potwierdzenia w regulaminie oraz kryteriach oceny właściwej edycji programu.
Przykładowy scenariusz: nocna ewakuacja mieszkańców po awarii infrastruktury krytycznej
Wyobraźmy sobie sytuację, w której gwałtowna burza powoduje rozległe uszkodzenia infrastruktury energetycznej. Część miejscowości pozostaje bez prądu, a dodatkowe zagrożenie wymusza podjęcie decyzji o ewakuacji mieszkańców.
Działania prowadzone są po zmroku. Brak oświetlenia ulicznego utrudnia rozpoznanie terenu, a część mieszkańców potrzebuje pomocy w dotarciu do punktów zbiórki.
Jednostka OSP wyposażona w monokular FLIR Scout może wykorzystać urządzenie na kilku etapach akcji.
W pierwszej kolejności ratownicy prowadzą obserwację dostępnych obszarów, zwracając uwagę na miejsca potencjalnego przebywania ludzi. Następnie monokular wspiera rozpoznanie otoczenia tras, którymi mieszkańcy będą przemieszczani do bezpiecznej lokalizacji.
W trakcie ewakuacji operator może obserwować pobocza i sąsiednie otwarte przestrzenie, przekazując informacje o osobach wymagających pomocy.
Po zakończeniu działań urządzenie może służyć do dodatkowej kontroli wyznaczonych rejonów, uzupełniając standardowe procedury ratownicze.
W takim scenariuszu FLIR Scout wspiera cały proces ewakuacji – od rozpoznania sytuacji po kontrolę rejonu działań.
Zakup monokulara to nie wszystko – ważne są szkolenia i procedury
Skuteczne wykorzystanie termowizji wymaga odpowiedniego przygotowania ratowników.
Jednostka planująca zakup monokulara FLIR Scout powinna uwzględnić przeszkolenie operatorów z obsługi urządzenia, interpretacji obrazu termowizyjnego oraz rozpoznawania ograniczeń tej technologii.
Szczególnie wartościowe mogą być ćwiczenia obejmujące nocną ewakuację mieszkańców, rozpoznanie terenu pozbawionego oświetlenia oraz współpracę operatora termowizji z osobą kierującą działaniami.
Dzięki temu zakupione urządzenie stanie się elementem rzeczywistej gotowości operacyjnej, a nie wyłącznie kolejną pozycją w wyposażeniu jednostki.
FLIR Scout w ścieżce „Ewakuacja” – jak określić cel projektu?
W projektach grantowych najważniejsze jest jasne wskazanie potrzeby, na którą odpowiada planowany zakup.
W przypadku monokularów FLIR Scout cel projektu można określić jako:
Zwiększenie gotowości operacyjnej jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej do prowadzenia ewakuacji ludności w warunkach nocnych i ograniczonej widoczności poprzez wyposażenie ratowników w mobilne urządzenia termowizyjne wspierające rozpoznanie obszarów zagrożonych, lokalizowanie osób wymagających ewakuacji oraz obserwację tras i punktów ewakuacyjnych.
Tak sformułowany cel koncentruje się na ochronie mieszkańców, realizacji zadań OLiOC i rozwoju zdolności ewakuacyjnych jednostki.
Warto również określić mierzalne rezultaty, takie jak liczba zakupionych urządzeń, liczba przeszkolonych ratowników czy przeprowadzonych ćwiczeń ewakuacyjnych.
Podsumowanie – nowoczesna termowizja w służbie bezpieczeństwa mieszkańców
Ewakuacja ludności wymaga sprawnego rozpoznania, właściwej organizacji i skutecznej współpracy służb oraz podmiotów ochrony ludności.
W trudnych warunkach, szczególnie po zmroku i podczas awarii oświetlenia, mobilna termowizja może stanowić cenne uzupełnienie wyposażenia jednostek OSP.
Monokulary FLIR Scout mogą wspierać rozpoznanie obszarów zagrożonych, lokalizowanie mieszkańców wymagających pomocy, obserwację tras ewakuacyjnych oraz kontrolę terenu po zakończeniu działań.
W kontekście programu ORLEN „Razem dla Bezpieczeństwa” i ścieżki „Ewakuacja” ich zastosowanie warto rozpatrywać przede wszystkim jako inwestycję w zdolności operacyjne jednostek realizujących zadania ochrony ludności i obrony cywilnej.
Nowoczesny sprzęt nie zastąpi doświadczenia ratowników ani właściwych procedur. Może jednak dostarczyć im dodatkowych informacji, które pomagają sprawniej podejmować decyzje i skuteczniej chronić mieszkańców.
Bo skuteczna ewakuacja zaczyna się od dobrego rozpoznania – również wtedy, gdy zapada ciemność.
